Năm 1969, khi học lớp đệ tứ của trường trung học tư thục Huỳnh Khương Ninh ở khu Đất Hộ, ĐaKao – Sài Gòn; Tôi có chút duyên khi được học cả hai người Thầy: Nhà văn Sơn Nam và nhà thơ Kiên Giang – Hà Huy Hà. Đây là chuyện khó quên và rất đỗi tự hào của tôi ngày ấy ở cái tuổi mười lăm.
Thời ấy, chính tại ngôi trường này là nơi tập hợp số nhà giáo yêu nước, hoạt động cách mạng trong lòng đô thị miền Nam; và đã có không ít thầy, cô của nhà trường từng bị địch bắt bớ, tù đày. Cho dù vậy trường rất nổi tiếng về chất lượng dạy và học, kỷ luật nghiêm, có đội ngũ giáo viên tận tâm, nhiều kinh nghiệm trong việc rèn dạy học sinh trở thành người hữu dụng cho mai sau. Trường có từ lớp đệ thất đến lớp đệ nhất (từ lớp 6 đến lớp 12 ngày nay). Với hầu hết học sinh đều chuyên tâm học tập, giữ vững nền nếp, kỷ cương, kỷ luật học đường. Hàng năm, nhà trường xem xét kết quả học tập, tư cách để tuyển chọn mỗi lớp từ 2 – 3 học sinh giỏi đưa vào “Liên đội Thanh Phong” – Làn gió xanh; tổ chức bồi dưỡng các kỷ năng như: Lãnh đạo chỉ huy, nói chuyện trước đám đông, sinh hoạt tập thể, viết văn, làm thơ,… làm hạt nhân nòng cốt cho phong trào của nhà trường. Là học sinh giỏi văn, tháng nào cũng được bảng danh dự nên tôi được chọn vào Liên đội, thường xuyên sinh hoạt ngoại khóa. Nhờ vậy mà tôi đã được học Thầy Sơn Nam giảng dạy “cách viết truyện ngắn” và Thầy Kiên Giang – Hà Huy Hà dạy “cách làm thơ”. Đều đặn dự những buổi học này, chúng tôi ai cũng thích thú vì cả hai thầy giảng rất thực tế, cụ thể và có nhiều minh họa sinh động, dễ hiểu.
Nhà thơ Kiên Giang và Nhà văn Sơn Nam
Chẳng như, Thầy Sơn Nam sau khi giảng về cách viết truyện ngắn cần có ý tưởng cốt truyện, sắp xếp bố cục, văn phong… đã cho minh họa bằng cách đọc ngay cái truyện ngắn của thầy đăng trêntạp chí Hương Quê để các trò nhận ra cách viết, cách làm. Cứ thế, hết truyện này đến truyện khác… nghe đã vô cùng! Và cuối buổi học, mỗi học trò của thầy đều được thầy tặng cho vài quyển tạp chí này cầm tay ra về… đọc tiếp.
Khi học thầy Kiên Giang – Hà Huy Hà, chúng tôi nghe giảng về thi pháp phải tuân thủ thanh, vận, cách gieo vần… Bảo đảm sao cho thơ “có vần có điệu”, có hồn; đặc biệt buổi học nào của thầy cũng có thêm hai người theo phụ họa, một nữ diễn ngâm và một người thổi sáo trúc. Phần minh họa giới thiệu một số bài thơ hay, tiêu biểu đã được chúng tôi chờ đợi, lắng nghe một cách mê say!
Thời gian học với hai thầy tuy không lâu nhưng quả là dấu ấn không phai của lớp trẻ chúng tôi. Quan trọng nhất là các thầy đã khai tâm, khơi gợi lòng yêu mến văn, thơ cho đám học trò “tập tễnh” làm thơ, viết truyện ngắn. Cũng nhờ vậy mà phong trào làm báo tường ở từng khối lớp của trường bổng bừng lên thêm sôi nổi, thi đua quyết liệt. Lớp nào cũng có nhân tố sáng tác truyện, làm thơ… rất hăng! Một số tay viết sung mãn, trong đó có Tôi còn tìm cách gửi bài đăng ở tuần báo Thằng Bờm, thiếu nhi để được xét gia nhập vào thi văn đoàn. Thế mà tôi đã không theo được con đường văn nghiệp; song những truyền thụ vỡ lòng của thầy Sơn Nam và thầy Kiên Giang đã giúp cho bản thân tôi thêm yêu thích văn học và võ vẽ cảm thụ được đâu là một bài thơ hay, rung động lòng người.
Năm nay nhân kỷ niệm Ngày Nhà Giáo Việt Nam (20-11) xin được nhắc lại chuyện từ 45 năm về trước với chút duyên xưa, thay cho nén tâm nhang của người học trò cũ thắp trước phần mộ hai thầy với lòng thương tiếc, ghi ơn.
